กระบวนการเกิดน้ำนมแม่ ที่มาของรักแท้จากแม่สู่ลูก

“น้ำนมแม่” คือสุดยอดอาหารของลูก เป็นความมหัศจรรย์ของร่างกายอย่างหนึ่งที่สร้างอาหารที่มีสารอาหารครบถ้วนสมบูรณ์ เพราะสำหรับการเริ่มต้นของชีวิตหนึ่ง แล้วคุณแม่ล่ะคะ ทราบไหมว่านมแม่นั้นมาจากไหน? พร้อมไขปัญหาคาใจ กินอาหารรสจัดทำให้น้ำนมรสเปลี่ยนจริงไหม? เรามีคำตอบมาบอกกันค่ะ

น้ำนมแม่มาจากไหน?

กระบวนการผลิตน้ำนมของคุณแม่นั้นจะมี 3 ช่วง เริ่มจากการสร้างน้ำนมในช่วงตั้งครรภ์ จนถึงเมื่อหลังคลอด ที่น้ำนมส่วนนี้จะเป็นอาหารแรกของลูก จนถึงส่วนต่อมาที่น้ำนมจะสร้างต่อเมื่อถูกกระตุ้น คุณแม่จึงต้องปั๊มนมเก็บไว้ให้ลูก หรือให้ลูกดูเพื่อกระตุ้นการสร้างน้ำนม

shutterstock_297414650
เต้านมของคุณแม่ (ซ้าย) ในภาวะปกติ และ (ขวา) เมื่อเริ่มผลิตน้ำนม

ช่วงที่ 1 น้ำนมแม่เริ่มสร้างจากฮอร์โมน

เริ่มตั้งแต่ตั้งครรภ์ประมาณ 16-22 สัปดาห์จนถึงวันแรกหลังคลอด ร่างกายจะเริ่มผลิต Colostrum หรือหัวน้ำนม ในปริมาณน้อยนิด ช่วงนี้เรียกว่า Lactogenesis I

โดยในช่วงไตรมาสแรกนี้น้ำนมจะถูกสร้างจากการกระตุ้นของฮอร์โมน Estrogen, Progesterone, Prolactin, HPL และฮอรร์โมนอื่นๆ ทำให้ในเต้านมของคุณแม่นั้นมีท่อนมงอกและแตกแขนงตรงปลาย กลายเป็นต่อมน้ำนมรวมกัน จนถึงช่วงตั้งครรภ์ไตรมาสที่ 2 ฮอร์โมน HPL จะกระตุ้นให้มีการสร้างน้ำนมช่วงแรกแต่ไม่มีน้ำนมไหลออกมา จนเข้าไตรมาสที่ 3 ต่อมน้ำนมและหน้ากของคุณแม่จึงขยายขึ้นอีก จึงไม่แปลกหากคุณแม่มีน้ำนมไหลออกมาในช่วงนี้ ในปริมาณเล็กน้อย

shutterstock_261838457

ช่วงที่ 2 น้ำนมหลังคลอด

ช่วงที่สองนี้เรียกว่า Lactogenesis II เกิดขึ้นหลังคลอดประมาณ 30-40 ชม. ฮอร์โมน Prolactin จะกระตุ้นให้มีการสร้างน้ำนมเพิ่มขึ้น ใน 2-3 วันแรกหลังคลอด เตานมมีความตึงมากขึ้น เนื่องจากตอมน้ํานมสรางน้ํานมเพิ่มขึ้น และมีเลือดไหลเวียน เขามาในเตานมมากขึ้น คุณแม่ส่วนใหญ่จะเริ่มรู้สึกว่า นมมาแล้ว หลังจากคลอดประมาณ 50-73 ชม. (2-3 วันหลังคลอด)  หลังวันที่ 3-4 การที่น้ํานมจะสรางไดตอเนื่องขึ้นกับการดูด ของทารกและการนําน้ํานมออกจากเตา

ในสองช่วงแรก กระบวนการผลิตน้ำนมจะเกิดจากการทำงานของฮอร์โมน ไม่ว่าแม่จะให้ลูกดูดนมหรือไม่ ร่างกายก็จะผลิตน้ำนมโดยอัตโนมัติตามธรรมชาติ

shutterstock_483538117-1

ช่วงที่ 3 น้ำนมมาเมื่อถูกกระตุ้น

ช่วงที่สาม  หรือ Galactopoiesis เป็นช่วงที่สำคัญมาก เพราะการผลิตน้ำนมของคุณแม่จะไม่ได้ถูกควบคุมด้วยฮอร์โมนเพียงอย่างเดียว ต่น้ำนมจะถูกผลิตอย่างต่อเนื่องก็ต่อเมื่อทารกดูด  น้ํานมจะสรางมากขึ้นมีการนำน้ำนมออกจากร่างกายอย่างสม่ำเสมอ ไม่ว่าจะด้วยการดูดของลูก การบีบด้วยมือ หรือการปั๊มด้วยเครื่อง

 

ดังนั้นภายในสัปดาห์แรกหลังคลอด จึงเป็นช่วงเวลาที่สำคัญที่สุดที่จะทำให้การเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ประสบความสำเร็จอย่างง่ายดาย หรือยากลำบาก ในช่วงนี้ยิ่งคุณแม่นำน้ำนมออกจากร่างกายได้มากเท่าใด ก็จะยิ่งช่วยให้การผลิตน้ำนมได้มากขึ้นและเร็วขึ้นเท่านั้น

 

คุณแม่จำนวนมาก ได้รับความรู้ผิดๆ จากบุคลากรในโรงพยาบาลว่า ในช่วงสัปดาห์แรกที่น้ำนมน้อย จะต้องเสริมนมผสมให้ลูกก่อน แล้วพอน้ำนมมาค่อยให้นมแม่ การทำเช่นนี้เป็นการแทรกแซงกลไกธรรมชาติของการผลิตน้ำนม และเป็นการซ้ำเติมให้น้ำนมแม่ยิ่งมาช้ากว่าเดิม

 

        วิธีที่จะเร่งให้น้ำนมมาเร็วๆ คือ ต้องพยายามนำน้ำนมออกจากร่างกายให้มากที่สุด ด้วยการให้ลูกดูดอย่างถูกวิธีบ่อยๆ แต่ในช่วงสองสามวันแรกนั้น ลูกยังดูดยังไม่ค่อยเก่งและมักจะหลับเป็นส่วนใหญ่ แม่ก็ยังอ่อนเพลียจากการคลอด การใช้มือบีบหรือเครื่องปั๊มคุณภาพดีจะช่วยให้สามารถนำน้ำนมออกจากร่างกายได้มากขึ้นกว่าการรอให้ลูกดูดอย่างเดียว อย่าลมว่าฮอร์โมน Prolactin ที่ช่วยผลิตน้ำนมนั้น จะขึ้นสูงสุด ภายใน 30 นาที หลังใหลูกดูดนม และลดลงใน 3 ชม.

shutterstock_295587713

นี่คือกระบวนการสร้างน้ำนมที่เรานำมาอธิบายแบบง่ายๆ คุณแม่คงเข้าใจแล้วว่าน้ำนมแม่นั้นมาจากไหน? ส่วนปัญหาคาใจ หน้าอกเล็กจะมีนมพอไหม? แล้วแม่กินอะไร ลูกได้น้ำนมแบบน้นจริงหรือเปล่า คลิกอ่านหน้าต่อไปเลยค่ะ

[Sassy_Social_Share]